ASS

Autisme betekent 'geheel in zichzelf gekeerd zijn'. Bissy4Kids heeft een aantal autistische kinderen in huis, maar omdat er ook andere vormen van autisme zijn, praten wij over kinderen met ASS, een autismespectrum stoornis. Er zijn verschillende vormen van ASS. Bijvoorbeeld de autistische stoornis, de stoornis (of syndroom) van Asperger en PDD-NOS. Autisme kan de gewone ontwikkeling en het dagelijkse leven ernstig verstoren. Kinderen met een autisme denkstijl zijn hierdoor extra kwetsbaar. Ze krijgen vaker te horen dat ze iets niet goed doen, dat het anders moet, enzovoort. Ze kunnen voor anderen onverwacht boos, opstandig of angstig reageren. Het ene moment gaat het geweldig goed, het andere moment is het helemaal mis.

Voor kinderen met autisme betekent dat wereld vaak beangstigend is en als een chaos wordt ervaren. Zij kunnen zich moeilijk voorbereiden op wat komen gaat of wat er van hen verwacht wordt. Elke situatie vraagt om een nieuwe scan. Er is een veelheid aan prikkels, die met weinig onderlinge samenhang om aandacht vragen. Hierdoor worden kinderen met autisme snel overvraagd. Hun hoofd kan alle informatie niet goed en niet snel genoeg verwerken. Nieuwe situaties roepen vaak spanning op, drukke situaties zijn te prikkelrijk. Het onvoorspelbare roept onzekerheid op. Het dagelijks leven vraagt veel van hen. Daarnaast veroorzaakt autisme ook nog een aantal nare bijverschijnselen. Niet iedereen heeft overal last van, maar het kan een enorme impact hebben op het kind en het gezin.

Lichaamsbeleving

Het kan zijn dat iemand met autisme de werking van het eigen lichaam niet als een vanzelfsprekend gegeven ervaart. Een kind raakt bijvoorbeeld extreem in paniek als er bloed uit een wondje komt. Soms kan het lichamelijke sensaties niet goed plaatsen. Bijvoorbeeld het sneller kloppen van het hart met hardlopen. Een kind kan denken dat er dan iets met het hart aan de hand is en wordt angstig. Maar ook pijnbeleving kan extreem zijn, de één voelt bijna geen pijn, de ander is juist overgevoelig. Ook kunnen zij vaak geen link leggen naar de oorzaak, zoals bijvoorbeeld spierpijn van het sporten of hoofdpijn van de stress.

Verstoorde motoriek

Soms is er sprake van een verstoorde motoriek, waardoor kinderen klungelig overkomen en zich vaker stoten dan een ander. De signalen die de hersenen afgeven naar het lichaam om in actie te komen verlopen trager dan bij iemand zonder autisme. Daarom zijn ze vaak niet heel handig met bijvoorbeeld balsporten. 

Slaapproblemen

Veel ASS-kinderen hebben last van slaapproblemen en hebben grote moeite met inslapen. Dit kan vaak gepaard gaan met huilen of gillen. Soms is er sprake van een verstoord dag- en nachtritme. Ook zie je regelmatig dat ze tot op latere leeftijd in hun bed blijven plassen.
 

Tics

Sommige PDD-NOS-ers hebben een tic. Je hierbij denken aan frequent oog knipperen, grimassen, kuchen, keelschrapen of schokken met het hoofd of schouders etc. De tics nemen vaak toe onder invloed van spanningen en stress.
 

Driftbuien en storend gedrag

Wat doe je als je de hele dag verkeerd wordt begrepen en alles om je heen een chaos lijkt? Precies, je wordt gefrustreerd, boos of angstig. Kinderen met PDD NOS moeten die spanning en angst ontladen. Ze gaan claimen, worden druk of hyper, gaan gillen en worden soms ook echt woedend. Het enige wat je dan kunt doen, is voorkomen dat ze hun omgeving of zichzelf verwonden.

Zintuiglijke waarneming

Veel PDD NOS-ers zijn overgevoelig voor geluid en soms ook licht of geuren. Zij kunnen de zintuiglijke prikkels niet goed filteren waardoor alles ‘binnenkomt’. Hierdoor kunnen zij zich heel erg storen aan achtergrondgeluiden waar wij niet eens notie van hebben. Dit vergt erg veel energie, waardoor ze sneller vermoeit raken in drukke situaties. Dit is ook een oorzaak van concentratie problemen in de klas, bijvoorbeeld wanneer iedereen ‘zachtjes’ met elkaar mag overleggen.

Overprikkeling

Overprikkeling gebeurt als er te veel prikkels op je af komen, die je niet meer kunt verwerken. Niet alleen licht, geluid of geuren, maar ook activiteiten, sociale interactie en vooral emoties kunnen snel voor overprikkeling zorgen. Er zijn twee vormen van reageren op overprikkeling. Een shutdown, waardoor ze niet meer kunnen praten, zichzelf letterlijk afsluiten van de buitenwereld (de prikkels komen daardoor minder of niet meer binnen) en een meltdown, waarbij ze gaan huilen en schreeuwen of krijgen zelfs woedeaanvallen. De prikkels worden dan eigenlijk ‘overschreeuwd’.

Angst

Angst is een veelvoorkomend probleem bij kinderen met PDD NOS.  Aangezien hun wereld onvoorspelbaar is en daarmee dus ook beangstigend, ontwikkelen ze makkelijk een angststoornis. Bij de één uit zich dat in faalangst, bij de ander verlatingsangst en bij de volgende een sociaal fobie. Ze weten dit vaak ook nog goed te verbloemen, maar er zijn toch een aantal opvallende signalen, waaruit angst kan worden opgemaakt. Dit kan zich op de volgende manieren uiten: 
  • een toename van stereotiepe bewegingen (zoals met handen wriemelen of wiebelen)
  • plotselinge stemmingswisselingen van blij (hyper) naar down, boos of claimend
  • plotseling weglopen uit de situatie
  • zich af sluiten van hun omgeving (in zichzelf keren) 
  • soms letterlijk de handen voor de ogen en/of oren doen
  • klagen over buik- en of hoofdpijn

Speciale interesses (fieps)

Sommige autisten (voornamelijk jongens) hebben één of meer speciale interesses, waar ze heel veel tijd in steken en soms eindeloos over praten. In het Nederlands noemen veel autisten dit 'fiepen'. Fieps kunnen zeer uiteenlopend zijn. De meest bekenden zijn bijvoorbeeld treinen, astronomie, computerspellen en kalenders, maar in feite kan elk onderwerp een fiep zijn. Het kan ook zo zijn dat iemand weliswaar niet extreem veel tijd aan een interesse besteedt of juist enkel geïnteresseerd is in een details. Bij meisjes zie je dit gedrag niet of nauwelijks.
 

Zelfverwondend gedrag (automutilatie)

Bij zelfverwondend gedrag gaat het om herhaaldelijk, voorkomende gedragspatronen, die fysiek letsel aan het lichaam zelf teweegbrengen. Bij PDD NOS zie je dit soms in een milde vorm zoals zichzelf herhaaldelijk krabben (soms tot de huid kapot is), extreem nagelbijten (tot bloedens toe) en soms ook zichzelf slaan of hoofdbonken. Die laatste twee zijn vaak in combinatie met driftbuien of paniekaanvallen.
Het dagelijks leven met PDD valt niet altijd mee en is behoorlijk frustrerend. Zo heeft straffen geen zin, de kinderen zijn gek op routines, lijken ze egoïstisch en worden boos als je een grapje maakt. 
  • PDD NOS is een moeizame ontwikkeling van het sociale begrip en de sociale intuïtie  (iets aanvoelen zonder erover na te denken).
  • Dat maakt hen vaak onzeker en angstig. 
  • Ter voorkoming van angst houden zij zich graag vast aan bekende regels en patronen. 
  • In hun interesses kunnen ze zelfs rigide en dwangmatig zijn. 
  • Problemen uiten zich bij ieder kind verschillend per leeftijd.
  • Problemen worden groter wanneer het kind meer in de buitenwereld gaat functioneren.

Beperkingen in het contact

Kinderen met ASS:
  • communiceren en denken vanuit 'ik' (beperkte wederkerigheid)
  • willen hun eigen behoefte bevredigen,  zoeken contact met anderen, om voor zichzelf iets voor elkaar te krijgen of eigen verhaal te vertellen
  • kunnen zich maar op één manier uiten
  • kunnen aandacht nauwelijks delen, zijn daardoor snel jaloers
  • kunnen gevoelens nauwelijks delen, hierdoor is genieten beperkt
  • maken moeilijk oogcontact, het is dus geen onwil als ze jou niet aankijken
  • de communicatie verslechtert bij spanning, gespannenheid geeft aan; geef mij duidelijkheid in het hier en nu 
  • de gezichtsuitdrukking is soms vlak, ze snappen die van de ander niet, dus kunnen het zelf ook moeilijk laten zien

Beperkingen in het spreken

Kinderen met ASS hebben ook beperkingen als het gaat om het spreken. Een paar kenmerken op een rijtje:
  • napraten, ze onthouden wat de ander zegt en gebruiken dat in andere situaties (valkuil is ze die zelf niet snappen en dus in de verkeerde context gebruiken)
  • wijze van spreken is soms eentonig of met gekke stemmetjes, ze snappen de intonatie van de ander niet (altijd)
  • woorden als ‘straks, misschien, zo meteen, eventjes, weet ik nog niet’ hebben geen betekenis dus daar kunnen ze niets mee
  • te gedetailleerd vertellen, ze zien geen samenhang
  • nemen woorden vaak letterlijk, dubbelzinnige/figuurlijke taal begrijpen ze niet (grapjes of gezegden)
  • hebben moeite om indirecte non-verbale taal te begrijpen (zoals gebaren of gezichtsuitdrukkingen)

Beperkingen in het begrijpen

Ook het begrijpen is voor kinderen met ASS vaak een lastig verhaal.
  • Kinderen kunnen moeilijk hoofd- van bijzaken scheiden , lijken dan chaotisch begrijpen niet wat een ander denkt of voelt en ‘lijken’ daardoor weinig rekening met de ander te houden woorden zijn vluchtig, beelden kunnen ze beter vasthouden
  • Kinderen hebben informatieverwerkingstijd nodig, daarom reageren ze nooit meteen op een opdracht (bijvoorbeeld 'nu' aan tafel komen)
  • Kinderen snappen de lichaamstaal en mimiek van anderen niet (goed), ze kunnen soms dus niet geïnteresseerd overkomen
  • Kinderen voelen zich vaak niet begrepen, dat kan eenzaamheid veroorzaken
  • het overzicht houden is moeilijk, meerdere opdrachten tegelijkertijd geeft verwarring en dus weerstand
  • associatie, koppelen een situatie maar aan één gebeurtenis (bv. op het hockeyveld ga je hockeyen en geen spelletjes doen)
  • Kinderen hebben soms moeite met werkelijkheid en fantasie te onderscheiden, waardoor ze meegesleept kunnen worden in vaak angstige gedachtespinsels

Andere problemen

  • moeite met relativeren, kinderen hebben geen helikopterview 
  • straffen helpt niet, ze kunnen de straf niet koppelen aan het gedrag
  • reageren vaak extreem boos of juist erg angstig, moeite met herkennen van eigen emotie; wensen, behoeften, mening, gevoelens (dit ook niet onder woorden kunnen brengen)
  • nadoen, wat een autist doet is het gevolg van wat hij denkt en heeft opgeslagen (als hij ooit iemand een hand en een schouderklop heeft zien geven dan geeft hij naast de hand ook een schouderklop omdat hij denkt dat het zo hoort)
  • hebben problemen met iets kunnen voorstellen, krijgen daardoor vaak last van spanning en angst

Actualiteiten

Kijk voor onze nieuwtjes op de Facebookpagina van Bissy4Kids.